Liberaal Blauw blijft zich inzetten voor een transparant, uitvoerbaar en eerlijk formatieproces

Op basis van het rapport met advies van de verkenner constateren wij dat het verkenningsproces in procedurele zin zorgvuldig en gestructureerd is verlopen. Alle fracties zijn gehoord, er is gewerkt met een uniforme vraagstelling en de verslaglegging is teruggelegd ter verificatie. Daarmee is het proces ordelijk en controleerbaar ingericht.

Tegelijkertijd zien wij dat de transparantie in de uitwerking beperkingen kent. De gesprekken zelf waren vertrouwelijk en de uiteindelijke duiding is gebaseerd op samenvattingen en interpretatie door de verkenner. Dat maakt het proces navolgbaar, maar niet volledig inzichtelijk.

Daarnaast roept de voorafgaande oriëntatie van de verkenner – via gesprekken met bestuurlijke sleutelfiguren en een terugkoppeling van de tweedaagse van de raad – de vraag op in hoeverre het vertrekpunt van de verkenning al is gekleurd vóórdat alle fracties zijn gehoord. Juist in deze fase moet iedere schijn van voorstructurering worden voorkomen.

Wij zien bovendien dat in de verkenningsfase al inhoudelijke standpunten en uitsluitingen zijn uitgesproken. Dat is begrijpelijk, maar schuurt met het karakter van een open verkenning. Daarmee ontstaat de indruk dat het proces al richting formeren beweegt, terwijl die stap formeel nog moet volgen.

Raadsakkoord of coalitie?

Het voorgestelde vervolg zet in op een raadsakkoord gecombineerd met een open procedure voor collegevorming. Dat klinkt inclusief, maar wringt in de praktijk.

Een raadsakkoord veronderstelt immers dat partijen bereid zijn om gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen voor richting en samenwerking. Wanneer tegelijkertijd partijen op voorhand worden uitgesloten van deelname aan het college, is er feitelijk geen sprake meer van een volledig open en gelijkwaardig proces.

Daarmee ontstaat een fundamentele spanning:

• óf we kiezen voor een raadsakkoord met brede inclusiviteit,
• óf we erkennen dat er politieke grenzen zijn en kiezen voor een coalitie die daarop gebaseerd is.

Voor Liberaal Blauw is helder dat een raadsakkoord onder deze omstandigheden niet wenselijk en niet geloofwaardig is. Als niet alle partijen deze vorm van samenwerking dragen, ontstaat een constructie die in de praktijk onvoldoende houvast en duidelijkheid biedt.

Wij pleiten daarom voor een heldere keuze: een coalitieakkoord waarin politieke keuzes expliciet worden gemaakt, verantwoordelijkheden duidelijk zijn belegd en kiezers weten waar zij aan toe zijn.

Vooruitkijken

Voor het vervolg vinden wij het van belang dat:

• het proces realistisch wordt ingericht, passend bij de politieke verhoudingen;
• helderheid wordt gegeven over de gekozen samenwerkingsvorm;
• en verwachtingen en werkelijkheid niet verder uit elkaar gaan lopen.

Alleen zo kunnen we komen tot een bestuur dat niet alleen werkt, maar ook vertrouwen geniet binnen de raad én bij de inwoners.

Liberaal Blauw blijft zich inzetten voor een transparant, uitvoerbaar en eerlijk proces.